Abbates

Doel van het spel

Zoveel mogelijk punten behalen door alle punten van de pandhofkaarten op je speelbord op te tellen en de afstand tussen je pion en de abt-generaal af te trekken. De speler die daarna de meeste punten heeft, is de winnaar.

Setup

Het centrale speelbord wordt in het midden van de tafel geplaatst, evenals de kapittelzaal. De puntenkaart wordt naast de kapittelzaal gelegd. De pandhofkaarten worden geschud. Voor elke plaats op de puntenkaart wordt een kaart getrokken. Als bij de eerste, tweede en derde plaats hetzelfde type symbool wordt getrokken, dan komt deze op de aflegstapel van de kapittelzaal. Alle zwarte bonen op deze vier kaarten worden opgeteld en op het spoor van de kapittelzaal wordt de abt-generaal op deze positie gezet.

Daarna wordt met de overgebleven pandhofkaarten het pandhof van de abdij gevuld op het centrale speelbord. Deze worden opengelegd in het 3x3 rooster. Ook op het kapittelbord worden nog drie pandhofkaarten geplaatst op de daarvoor aangeduide plaatsen. De overige pandhofkaarten worden als een gedekte trekstapel geplaatst op de daarvoor voorziene plek op het kapittelbord.

We nemen nu de pandgangkaarten. Deze zijn genummerd van één tot vier. Van elke set worden er drie op het centrale bord geplaatst op de overeenkomstige groene plaatsen. De vier pandgangkaarten voor de hoekpunten worden op de juiste hoeken gelegd. De tweede abt-generaal wordt op het centrale bord geplaatst boven de eerste pandhofkaart (naast hoekpunt '4'). Voor de eerste spelletjes kan je kiezen voor een gemakkelijkere variant van het spel en laat je sommige pandgangkaarten in de doos.

Elke speler neemt één abtsportretbord, dertien abtskaarten en drie bijhorende meeples in de spelerskleur. Er wordt samen een Ora et Labora-kaart en zijde gekozen. Let wel: iedereen speelt met hetzelfde type, zijnde A, B, C of D. Deze kaart wordt onder het abtsportret geplaatst. De kleine meeple wordt links op het eerste speelveld van de Ora et Labora-kaart geplaatst en de andere kleine meeple linksboven op het abtsportret op de daarvoor voorziene positie. Deze meeple staat op dezelfde positie als de abt-generaal op het centrale bord. Dit is een hulpmiddel om te zien waar de gewonnen pandhofkaarten mogen worden gelegd.

De grote meeple komt op het kapittelbord bij de overeenkomstige kleur en afbeelding. De opdrachtkaarten worden geschud en elke speler krijgt één opdrachtkaart. Deze mag je bekijken, maar hou je gedekt voor de andere spelers. De Benedictus-bonuskaarten met waarde '14' worden naast het centrale bord geplaatst.

Een eerste speler wordt willekeurig gekozen.

Spelverloop

Het spel bestaat uit vier ronden, en elke ronde bestaat uit vier beurten. In de eerste drie beurten wordt er gespeeld voor een pandhofkaart en in de vierde voor de pandgangkaart van het hoekpunt.

In het begin van een beurt speelt elke speler één van zijn handkaarten (abtskaart), startende bij de startspeler in wijzerzin. Men mag geen kaart spelen met een waarde die reeds gespeeld is. Wanneer iedereen een kaart heeft gespeeld kijken de spelers of ze voldoen aan de voorwaarden van de Ora et Labora kaart en zetten ofwel hun abt-pion één veld verder. Als dat niet het geval is, wordt de pion voor deze beurt/fase uit het spel gehaald en in het spelersgebied gezet. Je bent echter nooit verplicht om de voorwaarden te volgen. Als je dat echter een volledige ronde doet, krijg je op het einde van de ronde een Benedictus-bonuskaart met waarde '14'. Gebruik je die kaart niet, dan krijg je op het einde van het spel een bonuspunt.

Na het plaatsen van de kaarten worden de waarden van de verschillende kaarten met elkaar vergeleken. De kaart met de hoogste waarde wordt op het kapittelbord gelegd. De abt-generaal gaat een aantal plaatsen vooruit op het bonenspoor, gelijk aan het aantal afgebeelde bonen op de net geplaatste kaart. De speler die de hoogste kaart heeft gespeeld mag de huidige pandgang-actie uitvoeren - rij of kolom waar de abt-generaal zich bevindt op het speelbord. De uitleg van al deze kaarten staat vermeld in het regelboek. Het uitvoeren van de actie is echter optioneel en is enkel weggelegd voor de winnaar tijdens deze beurt.

De winnaar kiest ook een pandhofkaart uit de rij/kolom waar de abt-Generaal zich bevindt. Die kaart wordt geplaatst op de overeenkomstige rij/kolom - met als herinnering de abt-generaal op je spelersbord - waar de abt-generaal zich bevindt op het speelbord - en dus ook je spelersbord. De andere spelers kiezen nu in aflopende volgorde een kaart en plaatsen die op hun bord, op analoge manier. De speler die de laagste kaart heeft gespeeld moet een kaart nemen van de trekstapel.

Je verplaatst dan je eigen abt-pion - dus van jouw kleur - een aantal velden op het kapittelbord, gelijk aan het aantal zwarte bonen op de net geplaatste kaart. Je kan ook een kaart steeds overbouwen. Dit betekent dat je op een kaart die er reeds ligt een andere kaart mag plaatsen - in een volgende beurt dan. Men maakt dan het verschil met het aantal zwarte bonen en past dan de positie van de abt-pion overeenkomstig aan - dus men verplaatst die verder, of minder ver.

Elke geplaatste pandhofkaart zal een aantal punten opleveren volgens de overeenkomstige waarde van de puntenkaart, zoals die tijdens de setup is samengesteld. Als je de kaarten ook plaatst volgens je doelkaart, dan kan je vijf extra punten verdienen, en kan je eventueel minder minpunten scoren op het einde van het spel. Elke afzonderlijke kleur staat voor een ander, zelfgekozen, type pandhofkaart.

In beurten één tot drie van een ronde worden de overgebleven pandhofkaarten afgelegd op de aflegstapel. Deze worden weer aangevuld door de kaarten die liggen op het kapittelbord, van links naar rechts, en startende vanaf de abt-generaal op het speelbord. Vul daarna de aanvulvakken opnieuw aan van links naar rechts. De abt-generaal gaat dan één veld verder met de klok mee, de spelers verplaatsen de overeenkomstige pion volgens het speelbord. De speler die de laagste abtskaart heeft gespeeld wordt de nieuwe startspeler voor de volgende beurt. De gespeelde abtskaart(en) die niet op het kapittelbord komen, worden op een persoonlijke aflegstapel geplaatst.

Tijdens de vierde beurt wordt er gespeeld voor een pandgangkaart. Deze kaart levert punten op, op het einde van het spel. De winnaar van deze beurt neemt de kaart bij zich in zijn speelgebied. Voor ronde één, twee en drie ontvang je één, twee of drie punten, en met de vierde kaart krijg je een aantal punten gelijk aan het aantal abtskaarten die van jou op het kapittelbord liggen. Benedictuskaarten tellen hier niet bij mee. Dan wordt er gekeken naar de iconografie rechtsonderaan de pandgangkaart, deze geeft aan of je de hoogste of de laagste kaart neemt van je persoonlijke aflegstapel en weer op handen neemt. De resterende kaarten van de aflegstapel gaan permanent uit het spel.

Als je op het einde van de vierde beurt je abt-pion op het laatste veld hebt staan van de Ora et Labora kaart, en je hebt aan alle voorwaarden voldaan, dan krijg je een Benedictuskaart. Deze kaart levert je gegarandeerd de winst tijdens een beurt, maar als je die speelt, ontvang je wel het bonuspunt niet meer.

• Op het einde van de vierde beurt van de vierde ronde volgt er een puntentelling. Voor elk leeg vak op je spelersbord verplaats je je abt-pion één veld vooruit op het bonenspoor.
• Je telt alle punten op van je pandhofkaarten, samen met de informatie op de puntenkaart.
• Als je de paarse vlakken correct hebt ingevuld, ontvang je vijf bonuspunten.
• Je ontvangt punten voor de hoekkaarten. Voor ronde één, twee en drie krijg je de overeenstemmende punten. Als je de vierde hoekkaart hebt, dan ontvang je een aantal punten gelijk aan het aantal kaarten dat je geplaatst hebt in jouw kleur op de kapittelzaal.
• Je ontvangt één punt per Benedictuskaart die je niet gebruikt hebt.
• De afstand tussen jouw abt-pion en de abt-generaal wordt bepaald. Deze worden minpunten. Heb je echter je doelkaart volledig ingevuld, dan halveer je deze minpunten, afgerond naar beneden.

De speler met de meeste punten wint het spel. Indien gelijkstand wint de speler met de meeste kaarten overeenkomstig met het equitas gebied op de scorekaart.

Varianten

In het regelboek staan er verschillende mogelijkheden om het spel eenvoudiger te maken. Bepaalde mechanismen worden dan weggelaten zodat de instapdrempel lager ligt.

Bij de opdrachtkaarten zitten drie moeilijkheidsgraden, je kan ervoor kiezen om de moeilijkere opdrachtkaarten toe te voegen in een later spel.

Solo

Abbates bevat ook een solo-variant, hierbij zal je de gewone setup volgen maar je zal de Solokaart toevoegen en ook de abtskaarten van Henricus. Bij de solo-variant kan je kiezen uit drie moeilijkheidsniveaus en op basis van dit niveau ga je aan zowel jouw abtskaarten als die van Henricus, Benedictus-kaarten toevoegen.

Materialen

Abbates bestaat uit een stevig vierkant hoofdspeelbord en een apart bord om de score bij te houden. Daarnaast bevat het spel verschillende soorten kaarten in twee formaten: kleine vierkante kaarten en grotere kaarten van standaardformaat. De kaarten voelen degelijk aan en zijn van goede kwaliteit.

Elke speler beschikt over een eigen spelersbord waarop duidelijk is aangegeven waar de verzamelde kaarten moeten worden geplaatst. 

Elke speler heeft één grote meeple en twee kleine meeples in de eigen spelerskleur. Deze speelstukken zijn gemaakt van hout. Er is ook nog twee grote houten witte meeples die de abt-generaal voorstellen. We misten wel een scoreblokje om de punten op te tellen, maar daar kan misschien voor gezorgd worden in een volgende print.

Wat vooral opvalt zijn de illustraties op zowel de kaarten als de borden. Deze afbeeldingen zijn geïnspireerd op de Abdij van Bornem, wat het spel een herkenbaar en thematisch karakter geeft. Ook de iconografie is duidelijk en consistent gebruikt, waardoor je snel begrijpt wat de verschillende symbolen betekenen.

Conclusie / Onze Mening

Abbates is een spel dat duidelijk goed in elkaar zit. De regels vormen samen een logisch geheel en eenmaal je het spel een keer hebt gespeeld, verloopt alles vlot. De combinatie van bieden - het uitspelen van kaarten waarbij de hoogste waarde de actie wint - en set collection - het verzamelen en slim plaatsen van pandhofkaarten op je eigen speelbord - werkt verrassend goed. Beide mechanismen versterken elkaar en zorgen ervoor dat je voortdurend moet nadenken over timing, positie en kaartkeuze.

Ondanks de verschillende stappen in een beurt blijft het spel toegankelijk. De iconografie is duidelijk en na een ronde weet je meestal goed wat er van je verwacht wordt. Ook het tempo ligt aangenaam hoog, waardoor een volledige partij vlot vooruitgaat zonder dat het te lang aansleept.

Het thema rond een abdij en abten zal waarschijnlijk niet iedereen meteen aanspreken. Toch zorgt de inspiratie uit de Abdij van Bornem voor een herkenbare sfeer en geeft het spel een eigen karakter. Wie zich daar even over zet, ontdekt een verrassend sterk spelmechanisme.

Abbates is daarom zeker een titel die het proberen waard is. Door de combinatie van mechanismen, de duidelijke opbouw en het vlotte spelverloop zal het spel spelers positief verrassen.

Overzicht

Wij danken Pontifex Games voor het ontvangen van een reviewexemplaar.
Onze mening is subjectief en op geen enkele wijze beïnvloed.