Dirt & Dust

Doel van het spel

De meeste Speed Points halen doorheen het spel.

Setup

Het stagebord wordt in het midden van de tafel gelegd. Een stage wordt gekozen. Voor het eerste spel wordt aangeraden de Trial Stage te nemen. Elke standaardstage bestaat uit tien kaarten. De kaarten worden oplopend gedekt geplaatst - dus '1' bovenaan en '10' onderaan. Deze stapel kaarten wordt geplaatst op het daarvoor bestemde veld van het stagebord. Dan worden de eerste zes kaarten van de stapel open gelegd, zodat degene met '1' zich onderaan bevindt, daarboven met '2', enzovoort tot '6' net onder de trekstapel. Elke speler plaatst zijn markeerders - snelheid en populariteit - op de daarbij horende sporen.

Men neemt de Racing Team kaarten en je vormt negen stapels van acht dezelfde kaarten. In het begin kan je kiezen om de A zijde van de kaarten open te leggen. Als je het spel gewend bent kan je kiezen voor de B zijde, of zelfs combinaties maken met de A en B-zijden, zolang een stapel steeds voor alle acht kaarten dezelfde zijde toont.

De - rode - Boost dobbelstenen worden in het bereik van alle spelers geplaatst. De populariteitsdobbelsteen komt op het stagebord terecht. Iedere speler ontvangt een Racing Team bord en een spelersbord. Het figuurtje van jouw auto plaats je op het veld met '4' op de bovenste rij, in het midden van je speelbord. De permanente schadefiches komen gedekt op de daarbij horende locaties op het spelersbord. Drie - zwarte - gevarendobbelstenen komen daaronder, op de daarvoor bestemde locatie. De spelers plaatsen hun schademarkeerders onder deze dobbelstenen op plaats '0'. De draaischijven met moersleutels en tractie worden op '0' gezet.

Iedere speler ontvangt drie dobbelstenen en navigatortokens in zijn kleur, alsook enkele passieve eigenschapsfiches en een spelershulp. Iedere speler krijgt een aantal kaarten - met 's' rechtsonder - die bestaan uit 2 Prepared, 1 On the Road, 1 Tightening Screws en 1 Engine Tuning, samen met de vijf kaarten die horen bij de gekozen chauffeur. Deze mogen willekeurig worden uitgedeeld, of gekozen worden, zolang iedereen het eens is. Deze kaarten worden geschud en gedekt links geplaatst van het Racing Team bord. Elke speler trekt vijf kaarten.

Spelverloop

Het spel verloopt in een aantal ronden gelijk aan het aantal kaarten waaruit de gekozen stage bestaat. Elke ronde bestaat uit vier fasen, die de spelers gelijktijdig moeten doorlopen. De ene speler kan dus niet in stage twee en de andere in vier zitten.

In de eerste fase van de ronde worden de dobbelstenen gerold. De speler die het hoogste staat op het populariteitsspoor, ontvangt ook nog de overeenkomstige dobbelsteen. Als meerdere speler hetzelfde aantal populariteit hebben, krijgt geen enkele speler de dobbelsteen. Alle speler rollen de dobbelstenen in hun pool. Deze bestaan steeds uit de drie dobbelstenen in de spelerskleur, een eventuele populariteitsdobbelsteen, en zwarte dobbelstenen die vergaard zijn in vorige ronden. Als je rolt met zwarte dobbelstenen, moet je het effect daarvan steeds eerst uitvoeren - het krijgen van schade en/of populariteit. Alle dobbelstenen worden overeenkomstig hun geworpen waarde geplaatst op het Racing Team bord. Het is mogelijk dat er meerdere dobbelstenen op één locatie liggen. Nadat een speler heeft gerold met de populariteitsdobbelsteen, wordt de geworpen waarde - 1 of 2 - afgetrokken van de huidige populariteit. Als de speler in het bezig komt van een - rode - boost dobbelsteen, wordt die onmiddellijk geworpen en is die slechts die ronde actief.

Daarna gaan we over naar de rijfase. Hier kunnen de spelers verschillende acties uitvoeren. De beschikbare acties zijn:

• Een kaart spelen. Een speler kan een handkaart plaatsen op een vrije plek op het Racing Team bord. Deze kaart wordt dan actief, al hoeft de actie erop niet uitgevoerd worden. Deze actie heeft geen kost en mag je uitvoeren tot zolang je kaarten in handen hebt.
• Een nieuwe Racing Team kaart kopen. Spelers mogen in deze fase een Racing Team kaart kopen. De kost staat linksboven op de kaart afgebeeld. De speler spendeert dit aantal moersleutels en legt de kaart op zijn aflegstapel. Je mag zoveel kaarten kopen als je wil en kan, tot wanneer dat type kaart beschikbaar is. Als meerdere spelers dezelfde laatste kaart willen kopen, dan krijgt de speler deze die hoger staat op het populariteitsspoor. Indien gelijkspel mag de speler met de minste snelheidspunten deze kopen. Indien nog steeds gelijk, mag geen enkele speler de kaart kopen.
• Een actieve kaart uitvoeren. Wanneer een kaart ligt op het Racing Team bord, met daarboven een dobbelsteen, dan kan je de actie op die kaart uitvoeren. De afgebeelde acties kunnen uitgevoerd worden in eender welke volgorde. Daarna plaatst men de dobbelsteen onder de kaart om aan te geven dat die reeds gebruikt is. Het kan zijn dat er meerdere dobbelstenen boven de kaart liggen, die kaart kan dus meermaals geactiveerd worden. Als men een effect van een kaart niet wil uitvoeren is men daar ook niet verplicht toe. Wanneer je echter een actie uitvoert, moet men die volledig uitvoeren.
• Een stage in kaart brengen. Elke kaart op het stagebord heeft een bepaalde kost, uitgedrukt in tractie. Wanneer men die kost betaalt mag die speler een navigatietoken plaatsen op die kaart. Dit hoeft niet de eerste kaart te zijn, die zo dadelijk van het bord wordt geschoven. De spelers hebben dus de keuze uit zes kaarten, tenzij men speelt met de trial stage. Er is bij elke stage een kaart die ervoor zorgt dat men meerdere navigatietokens mag plaatsen op deze kaarten. Tot wanneer deze kaart geactiveerd is, mag men maar één token per stagekaart plaatsen. Daarna moeten de effecten van de kaart ook uitgevoerd worden. Hiermee verplaatst men de automeeple een aantal plaatsen naar links of naar rechts. Sommige effecten zijn optioneel, behalve als er een uitroepteken naast staat.
• Een speciale actie uitvoeren. Er zijn een aantal speciale acties beschikbaar:
  • Als de auto zich op de onderste rij bevindt, mag men één tractie betalen om de auto één plaats naar links of naar rechts bewegen. Opgelet: niet naar boven of onder.
  • Met één moersleutel kan men de waarden van de dobbelsteen met één verhogen of verlagen. Je kan niet van waarde '1' naar '6' gaan met deze actie, of omgekeerd.
  • Eén keer per ronde kan je de passieve effecten - afgebeeld in het oranje - gebruiken, zelfs al wordt die kaart niet geactiveerd met een dobbelsteen. Men plaatst dan een activatiefiche op de kaart om aan te geven dat de actie reeds gebruikt is.
  • Men kan een gevarendobbelsteen nemen om twee tractie te krijgen. Je rolt dan met de dobbelsteen en voert de geworpen effecten uit. Daarna rol je deze dobbelsteen samen met de anderen in de eerste fase van een ronde.

Wanneer men een gevarendobbelsteen neemt, moet men deze onmiddellijk rollen en de effecten uitvoeren. Je kan maximaal drie gevarendobbelstenen gebruiken. De dobbelstenen rol je later samen met de andere dobbelstenen, tenzij er acties of effecten zijn die de dobbelsteen terug op zijn plek plaatsen op het spelersbord. Een gevarendobbelsteen heeft twee symbolen: schade en populariteit. Voor elk geworpen schadesymbool met de schademarkeerder één plaats opschuiven naar rechts. Wanneer het laatste veld bereikt wordt, wordt de eerste schadefiche omgedraaid en is nu dat extra effect actief. Dit is nu permanente schade. Daarna wordt de markeerder weer in het begin van het spoor geplaatst. Als er nog schade over was, wordt de markeerder nu ook verder geschoven. Als je het achtste fiche zou moeten omdraaien, ligt je auto uit de race en verlies je alle snelheids- en populariteitspunten. Voor elk populariteitssymbool zal je de markeerder op dat spoor één veld vooruit schuiven.

In de derde fase, de evaluatiefase, worden alle stagekaarten één veld naar onder geschoven. De kaart die van het bord wordt geschoven, wordt geëvalueerd. De speler die hier een navigatietoken had op geplaatst krijgt een aantal snelheidspunten gelijk aan de positie van diens auto, vermenigvuldigd met het aantal navigatortokens. Als de auto zich in de rode zone bevindt, dan krijgt die populariteitspunten in plaats van snelheidspunten. Als een speler geen navigatortoken had geplaatst, ontvangt die ook geen punten. De tokens gaan dan terug naar de respectievelijke spelers.

In de vierde fase schuiven de spelers alle kaarten van hun Racing Team bord één plaats op naar rechts. Als een kaart hierdoor van het bord zou verdwijnen, komt deze op de aflegstapel terecht. De populariteitsdobbelsteen en de boost-dobbelstenen gaan terug naar de algemene voorraad of het speelbord. Elke speler mag een aantal handkaarten op de aflegstapel leggen en trekt bij tot vijf handkaarten. Als de trekstapel leeg zou zijn, wordt de aflegstapel geschud, en wordt die opnieuw gedekt geplaatst als trekstapel.

Dan is het tijd voor een volgende ronde.

Het spel eindigt onmiddellijk na de vierde fase van de laatste stagekaart - meestal de tiende. Bij de score van de snelheidspunten komen er nog een aantal punten:

• Elke speler neemt alle kaarten en telt de eventuele snelheidspunten op, of trekt eventuele punten af;
• Voor elke gevarendobbelsteen ontvangen de spelers één minpunt;
• De speler met de meeste populariteitspunten krijgt drie extra punten, de daaropvolgende speler ontvangt één punt. Indien gelijkspel ontvangen alle spelers de snelheidspunten.

De speler met de meeste snelheidspunten wint het spel. Indien gelijkspel wint de speler met de meeste populariteitspunten. Indien nog steeds gelijkspel wint de speler met de minste actieve permanente schadefiches. Indien nog gelijkspel, delen de spelers de overwinning.

Materialen

Dirt & Dust heeft geen groot klassiek speelbord, maar werkt met een centraal stagebord en telkens een stage van tien kaarten. Daarnaast zijn er ook trail stagekaarten en extra kaarten om het spel uitgebreider en uitdagender te maken.

Het spel bevat tien rode boostdobbelstenen, één populariteitsdobbelsteen en verschillende tokens. Alle tokens zijn gemaakt van stevig karton en voorzien van duidelijke iconografie.

Voor elke speler is er een raceteambord en een persoonlijk speelbord dat je voor het eerste spel zelf in elkaar moet zetten. Daarnaast ontvangt elke speler eigen kaarten, een spelershulp en dobbelstenen in de spelerskleur. Er zijn ook zwarte gevaardobbelstenen en per speler verschillende houten markers, zoals een auto, markers om schade aan te duiden, om te navigeren en andere spelelementen bij te houden.

Alle kaarten bevatten duidelijke iconografie en passende illustraties die mooi aansluiten bij het rallythema.

Conclusie / Onze Mening

Dirt & Dust is geen klassiek racespel waarin je simpelweg zo snel mogelijk rondjes rijdt. Het voelt veel meer aan als een rallysimulator in bordspelvorm, waarbij voorbereiding, risicobeheer en timing minstens even belangrijk zijn als pure snelheid. Elke ronde draait om het maken van doordachte keuzes: hoeveel risico neem je? Investeer je in tractie, snelheid of populariteit? En wanneer durf je een gevarendobbelsteen te nemen om net dat tikkeltje extra te forceren?

De gameplay zit bijzonder goed in elkaar. Alles grijpt logisch in elkaar: dobbelstenen beheren, kaarten activeren, navigatietokens plaatsen en je wagen positioneren op het juiste moment. Je hebt voortdurend het gevoel dat elke beslissing telt en dat kleine optimalisaties een groot verschil kunnen maken aan het einde van de stage. Het simultane spelverloop houdt bovendien iedereen betrokken.

De iconografie kan in het begin wat overweldigend of licht cryptisch aanvoelen, maar dankzij de Trial Stage-kaarten word je stap voor stap en op een toegankelijke manier in het spel geïntroduceerd. Na één spelronde begint alles mooi op zijn plaats te vallen en merk je hoe elegant het systeem eigenlijk werkt.

Thematisch zit het spel ook sterk. De combinatie van dobbelstenen, schade, tractie en positionering zorgt ervoor dat je echt het gevoel hebt een rallyteam te managen. Toch blijft het in de kern een eurogame: efficiëntie, planning en optimalisatie staan centraal, maar dan overgoten met een sterke, thematische rallysaus.

Dirt & Dust is een uitdagend en doordacht spel voor spelers die houden van strategische keuzes met tastbare gevolgen. Geen puur geluksspel, maar een slimme en spannende race tegen de stage - en tegen elkaar.

Overzicht

Wij danken Albi voor het ontvangen van een reviewexemplaar.
Onze mening is subjectief en op geen enkele wijze beïnvloed.